قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №133

2015 جىلعى 23 اقپان, استانا قالاسى جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 24 ماۋسىمداعى زاڭىنىڭ 18-بابىنىڭ 10) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلگەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مۇناي ونەركاسىبىن دامىتۋ دەپارتامەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە وسى بۇيرىقتىڭ مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە وسى بۇيرىقتى مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جولدانۋىن; 3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋىن; 4) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەنىنەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 2) جانە 3) تارماقشالارىمەن كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعانىنان كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلسىن. مينيستر ۆ.شكولنيك «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ___________ ءا.يسەكەشەۆ 2015 جىلعى 31 ناۋرىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 23 اقپانداعى №133 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيداسى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيداسى (بۇدان ءارى – قاعيدا) «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 24 ماۋسىمداعى زاڭىنىڭ 18-بابىنىڭ 10) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەندى. 2. قاعيدا جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇناي ماسساسى مەن سالماعىن ولشەۋ ادىستەرىن ايقىندايدى. 3. وسى قاعيدادا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى: 1) تورەلiك سىناما – تورەلiك تالداۋ ءۇشiن پايدالانىلاتىن باقىلاۋ سىناماسى; 2) باقىلاۋ ولشەۋ سىزىعى – جۇمىستاعى شىعىس تۇرلەندiرگiشتەرiنiڭ (بۇدان ءارى – شت) مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ ءۇشiن قولدانىلاتىن ولشەۋ سىزىعى; 3) باقىلاۋارالىق ينتەرۆال – ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن تەكسەرۋ كەزiندە انىقتالعان ماندەردەن اۋىتقۋىن انىقتاۋ ءۇشiن جۇرگiزiلەتiن ەكi كەزەكتi باقىلاۋ اكتiسiنiڭ اراسىنداعى ۋاقىت ارالىعى; 4) ەسەپتىك وپەراتسيالار – كەيىنگى ەسەپتەر ءۇشىن, سونداي-اق اربيتراج كەزىندە مۇناي ماسساسىن ايقىنداۋدى بىلدىرەتىن, تاپسىراتىن جانە قابىلدايتىن تاراپتار جۇرگىزەتىن وپەراتسيالار; 5) مۇنايدىڭ شىعىسى مەن تۇتقىرلىعىنىڭ جۇمىس دياپازونى – شت قولدانىلاتىن ولاردىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارى نورمالانعان, شىعىس پەن تۇتقىرلىق ماندەرىنىڭ سالاسى; 6) جۇمىس ولشەۋ سىزىعى – مۇناي كولەمiنiڭ جانە ساپا كورسەتكىشتەرىنىڭ ولشەمدەرi جۇيەسiمەن (بۇدان ءارi – مكوج) پايدالانۋدىڭ قالىپتى رەجيمiندە جۇمىس iستەيتiن ولشەۋ سىزىعى; 7) قالىپتى جاعدايلار – قورشاعان ورتا تەمپەراتۋراسى 20°س (293,15 °ك), اتموسفەرالىق قىسىم 760 مم رت. ب. (101325 ن/م2); 8) مەترولوگيالىق سيپاتتامالاردى باقىلاۋ – تەكسەرۋلەر اراسىنداعى كەزەڭدە ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ مەترو­لوگيالىق سيپاتتامالارى ماندەرiنiڭ ناقتى ماندەردەن نەمەسە سوڭعى تەكسەرۋ كەزiندە ايقىندالعان ماندەردەن اۋىتقۋىن ايقىنداۋ جانە ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ ودان ءارi پايدالانۋعا جارامدىلىعىن بەلگiلەۋ; 9) مۇناي باللاستىنىڭ ماسساسى – مۇنايداعى سۋدىڭ, حلورلى تۇزدار مەن مەحانيكالىق قوسپالاردىڭ جالپى ماسساسى; 10) مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى – باللاست ماسساسىن قامتيتىن مۇنايدىڭ جالپى ماسساسى; 11) مۇنايدىڭ نەتتو ماسساسى – مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى مەن باللاست ماسساسىنىڭ اراسىنداعى ايىرما; 12) مۇناي كولەمiنiڭ جانە ساپا كورسەتكىشتەرىنىڭ ولشەمدەرi جۇيەسi (بۇدان ءارi – مكوج) – ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ, تىعىزدىقتى تۇرلەندىرگىشتىڭ (بۇدان ءارى – تت), ىلعال مولشەرiن, تۇز مولشەرiن, تۇتقىرلىقتى, تەمپەراتۋرانى, قىسىمدى, ماسسا ولشەۋiشتەردi تۇرلەندiرگiشتەردiڭ), ولشەۋ ناتيجەلەرiن وڭدەۋ, ساقتاۋ, ينديكاتسيالاۋ جانە تiركەۋ قۇرىلعىلارىنىڭ, ولشەۋiش اقپاراتىنىڭ دابىلدارىن اۆتوماتتى جانە قولمەن وڭدەۋ ءۇشiن قولايلى نىساندا وڭدەۋگە ارنالعان تەحنولوگيالىق جانە قوسالقى جابدىقتاردىڭ (قۇبىرجولداردىڭ, سۇزگiلەردiڭ, سورعىلاردىڭ, سىناما iرiكتەگiشتiڭ, بەكiتۋشi جانە رەتتەۋشi ارماتۋرانىڭ جانە باسقانىڭ) جيىنتىعى; 13) وپەراتوردىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇمىس ورنى – مكوج منەموسحەماسىن, اقپارات وڭدەۋ جۇيەسىندە ولشەنگەن جانە ەسەپتەلگەن مۇنايدىڭ اعىمداعى تەحنولوگيالىق جانە ساپالىق ولشەمدەرىن كورسەتۋگە, ەسەپتىك قۇجاتتاردى قالىپتاستىرۋعا جانە ولاردى باسىپ شىعارۋعا ارنالعان مونيتورى, كلاۆياتۋراسى مەن پرينتەرى بار ءتيىستى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتىلگەن دەربەس كومپيۋتەر; 14) ولشەۋ سىزىعى (بۇدان ءارى – ءوس) – شىعىستى تۇرلەندiرگiشتەن نەمەسە قىسىمدى جانە تەمپەراتۋرانى ولشەۋ قۇرالدارىمەن, ىسىرمالارمەن جانە سۇزگiلەرمەن جاراقتاندىرىلعان قۇبىرجولداردىڭ تiك سىزىقتى ۋچاسكەلەرi بار ماسسا ولشەۋiشتەن تۇراتىن مكوج قونسترۋكتسياسىنىڭ بولiگi; 15) رەزەرۆتiك ەسەپكە الۋ سحەماسى – نەگىزگى سحەما – مۇناي سانىن جانە مۇناي ساپاسىنىڭ كورسەتكىشتەرىن ولشەۋ جۇيەسى ىستەمەي قالعان كەزدە مۇناي ماسساسىن ولشەۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن جۇيە; 16) رەزەرۆتiك ولشەۋ سىزىعى – قاجەت جاعدايدا جۇمىسقا قوسىلاتىن, جۇكتەلمەگەن رەزەرۆتەگى سىزىق; 17) سىيىمدىلىق شاماسى – تەكسەرۋ تۋرالى كۋالىگى جانە بەكىتىلگەن گرادۋيرلەنگەن كەستەسى بار مۇناي كولەمىن ولشەۋ قۇرالى; 18) تەحنولوگيالىق جابدىق – بەكىتۋشى جانە رەتتەۋشى ارماتۋرا, قۇبىرلار, سۇزگى, اعىستى تۇزەتۋشى جانە تىك سىزىقتى ۋچاسكەلەر, تسيركۋلياتسيالىق سورعى, اۆتوماتتاندىرىلعان جانە قول سىناما ىرىكتەگىشتەرى, سىناما الۋ قۇرىلعىسى, درەناجدىق ىدىستار, ءتيىستى تەحنولوگيالىق ورامى بار جۋ سورعىسى جانە ت.ب.; 19) تولىق سىيىمدىلىق شاماسى – تەكسەرۋ تۋرالى كۋالىگى بار جانە تولۋ دەڭگەيىنىڭ كورسەتكىشىمەن جاراقتالعان مۇناي كولەمىن ولشەۋ قۇرالى (اۆتوتسيستەرنالار, تىركەمە-تسيستەرنالار, جارتىلاي تىركەمە-تسيستەرنالار). وسى قاعيدادا پايدالانىلاتىن وزگە ۇعىمدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» 2010 جىلعى 24 ماۋسىمداعى جانە «ولشەم بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى» 2000 جىلعى 7 ماۋسىمداعى زاڭدارىنا (بۇدان ءارى - زاڭ) جانە باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە سايكەس قولدانىلادى. 4. مۇنايدى ەسەپكە الۋ توپتىق ولشەۋ قوندىرعىلارى ارقىلى ءاربىر ۇڭعىما بويىنشا كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا توننامەن جۇزەگە اسىرىلادى. مۇناي ماسساسىن ولشەۋدiڭ دۇرىستىعىن, سونداي-اق ولشەۋ ساپاسىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشiن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ تەكسەرۋ تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكاتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ولشەم بiرلiگىن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسiنiڭ مەملەكەتتiك تiزiلiمiنە ەنگiزiلگەن قاجەتتi جابدىعى مەن ولشەۋ قۇرالدارى قولدانىلادى. 2. ولشەۋ ادىستەرى 5. مۇنايدى ولشەۋ جانە سالماقتاۋ تىكەلەي جانە جاناما ادىستەرمەن جۇزەگە اسىرىلادى. 6. تىكەلەي ادىستەر قولدانىلعان كەزدە مۇناي ماسساسى تارازىمەن, تارازىلى مولشەرلەۋىشتەرمەن جانە قۇرىل­عى­لارمەن (تىكەلەي ستاتيكالىق ءادىس), ماسسالىق ەسەپتەۋىشپەن جانە ماسسالىق شت-مەن ولشەنەدى (تىكەلەي سەرپىندى ءادىس). 7. جاناما ءادىس كولەمدىك-ماسسالىق ادىسكە جانە گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن ادىسكە بولىنەدى. 8. جاناما كولەمدىك-ماسسالىق ءادىس مۇنايدى جاناما كولەمدىك-ماسسالىق سەنرپىندى ادىسكە جانە جاناما كولەمدىك-ماسسالىق ستاتيكالىق ادىسكە بولىنەدى. 9. جاناما كولەمدىك-ماسسالىق سەرپىندى ءادىس مۇنايدى مۇناي قۇبىرىندا تىكەلەي اعىندا ولشەگەن كەزدە قولدانىلادى. بۇل رەتتە مۇناي كولەمىن ولشەۋىشتەرمەن نەمەسە ينتەگراتورلارى بار شت-مەن ولشەيدى. 10. كولەمدىك-ماسسالىق ءادىس قولدانىلعان كەزدە مۇنايدىڭ كولەمى مەن تىعىزدىعىن بىردەي نەمەسە بىردەي ەتىلگەن جاعدايلاردا (تەمپەراتۋرا, قىسىم) ولشەنەدى, مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسىن وسى شامالاردىڭ ماندەرىنىڭ كوبەيتىندىسى رەتىندە ايقىندايدى, ال سودان سوڭ مۇنايدىڭ نەتتو ماسساسى شەگەرىلەدى. 11. مۇناي تىعىزدىعىن اعىندى تىعىزدىق ولشەگىشپەن نەمەسە زەرتحانا جاعدايىندا بىرىكتىرىلگەن سىنامادا مۇنايعا ارنالعان ارەومەترمەن, ال مۇنايدىڭ تەمپەراتۋراسى مەن قىسىمى تۇتقىرلىق پەن كولەمدى ولشەگەن كەزدە تيىسىنشە تەرمومەترلەرمەن جانە مانومەترلەرمەن ولشەندى. 12. مۇنايدىڭ نەتتو ماسساسىن مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى مەن باللاستىڭ ماسساسى اراسىنداعى ايىرما رەتىندە ايقىندايدى. باللاست ماسساسى مۇنايداعى سۋدىڭ, حلورلى تۇزدار مەن مەحانيكالىق قوسپالاردىڭ جالپى ماسساسى رەتىندە ايقىندالادى. بۇل ءۇشىن مۇنايداعى سۋدىڭ, حلورلى تۇزدار مەن مەحانيكالىق قوسپالاردىڭ ماسسالىق ۇلەستەرىن ايقىندالىپ, ولاردىڭ ماسساسى ەسەپتەلەدى. 13. جاناما كولەمدىك-ماسسالىق ستاتيكالىق ءادىستى مۇنايدى گرادۋيرلەنگەن ىدىستاردا ولشەگەن كەزدە قولدانادى (تىك جانە كولدەنەڭ رەزەرۆۋارلار, كولىكتىك ىدىستار جانە ت.ب.). مۇناي ماسساسى ولشەۋ ناتيجەلەرi بويىنشا انىقتالادى: 1) سىيىمدىلىق شامالارىندا: مۇناي دەڭگەيىن – ستاتسيونارلىق دەڭگەي ولشەۋىشپەن نەمەسە سۇيىق دەڭگەيىن ولشەيتىن باسقا دا قۇرالدارمەن; مۇناي تىعىزدىعىن – كوشپەلى نەمەسە تىعىزدىق ولشەيتىن ستاتسيونارلىق قۇرالمەن نەمەسە ارەومەترمەن; مۇناي تەمپەراتۋراسىن – نۇكتەلى سىنامالاردا تەرمومەترمەن نەمەسە كوشپەلى جانە ستاتسيونارلىق تەمپەراتۋرا تۇرلەندىرگىشپەن; مۇناي كولەمىن – دەڭگەيدى ولشەۋ ناتيجەلەرىن قولدانا وتىرىپ, سىيىمدىلىق شاماسىنىڭ گرادۋيرلەنگەن كەستەسى بويىنشا; 2) تولىق سىيىمدىلىق شامالارىندا: مۇناي تىعىزدىعىن – كوشپەلى تىعىزدىق ولشەۋ قۇرالىمەن نەمەسە زەرتحانادا ارەومەترمەن, زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەگىشپەن نەمەسە تىعىزدىق تۇرلەندىرگىشىن قولدانا وتىرىپ; مۇناي تەمپەراتۋراسىن – كوشپەلى تەمپەراتۋرا تۇرلەندىرگىشپەن نەمەسە نۇكتەلى مۇناي سىناماسىندا تەرمومەترمەن; ءمانى تاڭبالاۋ كەستەسىنە جازىلعان جانە تەكسەرۋ تۋرالى كۋالىكتە كورسەتىلگەن شامانىڭ ءىس جۇزىندەگى سىيىم­دى­لى­عىنا تەڭ قابىلدانعان مۇناي كولەمىن – دەڭگەي كورسەتكىشىنە قاتىستى مۇناي دەڭگەيىنىڭ وزگەرۋىن ەسكەرە وتىرىپ ايقىندايدى. مۇنايدىڭ تىعىزدىعى مەن كولەمىن ولشەۋ ناتيجەلەرى قالىپتى جاعدايعا اكەلەدى نەمەسە مۇنايدىڭ تىعىزدىعىن ولشەۋ ناتيجەلەرى ونىڭ كولەمىن سىيىمدىلىق شامالارىندا نەمەسە تولىق سىيىمدىلىق شامالارىندا ولشەۋ جاعدايلارىنا اكەپ سوقتىرادى. دەڭگەي ولشەۋىشپەن, مەتروشتوكپەن نەمەسە ولشەۋىش مەتاللدى رۋلەتكامەن ولشەنگەن تولۋ دەڭگەيىنىڭ ماندەرى بويىنشا گرادۋيرلەنگەن كەستەلەردىڭ كومەگىمەن رەزەرۆۋارلارداعى مۇناي كولەمى ايقىندالادى. تولىق سىيىمدىلىققا گرادۋيرلەنگەن ىدىستاردا تولتىرۋ دەڭگەيىن باقىلايدى جانە كولەمىن پاسپورتتىق دەرەكتەر بويىنشا ايقىندايدى. 14. گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن ءادىستى قولدانعان كەزدە مۇناي باعانىنىڭ گيدروستاتيكالىق قىسىمىن ولشەيدى, رەزەرۆۋاردىڭ تولتىرىلعان بولىگىنىڭ ورتاشا اۋدانىن ايقىندايدى جانە مۇناي ماسساسىن اۋىرلىق كۇش ۇدەۋىنە بولىنگەن وسى شاما ماندەرىنىڭ كوبەيتىندىسى رەتىندە ەسەپتەيدى. بوساتىلعان (قابىلدانعان) مۇنايدىڭ ماسساسىن ەكى ادىسپەن: جوعارىدا اتالعان ادىسپەن تاۋارلى وپەراتسيانىڭ باسىندا جانە اياعىندا ايقىندالعان ماسسالاردىڭ ايىرماسى رەتىندە; اۋىرلىق كۇش ۇدەۋىنە بولىنگەن, مۇناي بوساتىلعان رەزەرۆۋار بولىگىنىڭ ورتاشا قيما اۋدانىنا تاۋارلىق وپەراتسيانىڭ باسىندا جانە اياعىنداعى گيدروستاتيكالىق قىسىمداردىڭ ايىرماسى رەتىندە ايقىندايدى. 15. مۇناي باعانىنىڭ گيدروستاتيكالىق قىسىمىن مۇناي بۋلارىنىڭ قىسىمىن ەسكەرە وتىرىپ, مانومەتريكالىق اسپاپتارمەن ولشەيدى. 16. رەزەرۆۋار بولىگىنىڭ ورتاشا قيما اۋدانىن ايقىنداۋ ءۇشىن ولشەۋىش مەتالل رۋلەتكامەن نەمەسە دەڭگەي ولشەۋىشپەن تاۋارلى وپەراتسيانىڭ باسىنداعى جانە اياعىنداعى مۇناي دەڭگەيىن ولشەيدى جانە رەزەرۆۋاردىڭ گرادۋيرلەنگەن كەستەسىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا وسى دەڭگەيلەرگە سايكەس كەلەتىن ورتاشا قيما اۋداندارىن ەسەپتەپ شىعارادى. سونداي-اق دەڭگەيدى ولشەۋدىڭ ورنىنا مۇنايدىڭ تىعىزدىعى ولشەنەدى جانە باللاست ماسساسىن ايقىنداۋ ءۇشىن مۇنايدىڭ كولەمىن ماسسانى تىعىزدىققا ءبولۋدىڭ ناتيجەسىندەگى ءبولىندىسى رەتىندە ايقىندالادى. 17. مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسىن ولشەۋدە جول بەرىلەتىن سالىستىرمالى دالسىزدىكتەرى مىنالاردان اسپايدى: ±0,40 % – اجىراتىلعان تسيستەرنالاردى تارازىدا سالماقتاۋ ارقىلى تىكەلەي ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,50 % – اجىراتىلماعان ءجۇرىپ كەلە جاتقان تسيستەرنالاردى جانە ولاردىڭ قۇرىلىمىن تارازىدا سالماقتاۋ ارقىلى تىكەلەي ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,25 % – تىكەلەي نەمەسە جاناما سەرپىندى ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,50 % – 120 ت جانە ودان ارتىق مۇناي ماسساسىن جاناما ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە جانە گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن جاناما ولشەۋ ءادىسى كەزىندە. ±0,65 % – 120 ت دەيىنگى مۇناي ماسساسىن جاناما ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە جانە گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن جاناما ولشەۋ ءادىسى كەزىندە. 18. مۇنايدىڭ نەتتو سالماعىن ولشەۋدە جول بەرىلەتىن سالىستىرمالى دالسىزدىكتەر شەگى مىنالاردان اسپايدى: ±0,50 % – اجىراتىلعان تسيستەرنالاردى تارازىدا سالماقتاۋ ارقىلى تىكەلەي ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,60 % – اجىراتىلماعان ءجۇرىپ كەلە جاتقان تسيستەرنالاردى جانە ولاردىڭ قۇرىلىمىن تارازىدا سالماقتاۋ ارقىلى تىكەلەي ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,35 % – اجىراتىلماعان ءجۇرىپ كەلە جاتقان تسيستەرنالاردى جانە ولاردىڭ قۇرىلىمىن تارازىدا سالماقتاۋ ارقىلى تىكەلەي ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,60 % – 120 ت جانە ودان ارتىق مۇناي ماسساسىن جاناما ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە جانە گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن جاناما ولشەۋ ءادىسى كەزىندە; ±0,75 % – 120 ت دەيىنگى مۇناي ماسساسىن جاناما ستاتيكالىق ولشەۋ ءادىسى كەزىندە جانە گيدروستاتيكالىق قاعيداتقا نەگىزدەلگەن جاناما ولشەۋ ءادىسى كەزىندە. 3. ولشەۋ قۇرالدارى 19. ولشەۋ قۇرالدارى مەن قوسالقى قۇرىلعىلاردى (ونىڭ ىشىندە ەسەپتەۋ تەحنيكاسى قۇرالدارىن) قابىلدانعان ولشەۋ ادىستەرىنە قاراي مۇناي ماسساسىن ولشەۋ جۇيەسىن جوبالاۋ ساتىسىندا تاڭدايدى, ولاردىڭ ولشەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا مۇناي ماسساسى, ونىڭ ىشىندە وسى قاعيدانىڭ 17-تارماعىندا كورسەتىلگەن تاۋارلى مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسىن جانە وسى قاعيدانىڭ 18-تارماعىندا كورسەتىلگەن تاۋارلى مۇنايدىڭ نەتتو ماسساسىن ولشەۋ دالسىزدىكتەرى نورمالارى ايقىندالادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جاسالعان نەمەسە اكەلىنەتىن مكوج, مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ولشەم بiرلiگىن قامتاماسىز ەتۋ مەلەكەتتىك جۇەسىنىڭ تىزىلىمىندە تىركەۋ وتكىزەدى. مكوج ءۇشىن بولۋى مىندەتتى قۇجاتتاردىڭ تىزبەسى وسى قاعيداعا 1-قوسىمشادا كەلتىرىلگەن. 20. مكوج قۇرامىنا كiرەتiن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ ولشەم بiرلiگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا سايكەس ۇلگiسiن بەكiتۋ نەمەسە مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ تۋرالى جانە ولشەم قۇرالدارىن تەكسەرۋ تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكاتى بار. 21. ولشەۋ قۇرالدارى پايدالانۋعا قوسىلار الدىندا, پايدالانۋ كەزiندە جانە جوندەۋدەن كەيiن زاڭىنىڭ 19-بابىنا سايكەس تەكسەرۋگە جاتادى. 22. تەكسەرۋدى مەملەكەتتىك مەترولوگيالىق قىزمەت, سونداي-اق وسىنداي قىزمەت تۇرىنە اككرەديتتەلگەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ مەترولوگيالىق قىزمەتتەرى جۇرگىزەدى. 23. ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ زاڭىنىڭ 11-1-بابىنا سايكەس ۋاكiلەتتi ورگانىمەن ايقىندايتىن تەكسەرۋ ادىستەمەلەرىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. مۇناي ماسساسىن تىكەلەي جانە جاناما ولشەۋ ادىستەرىن پايدالانۋ كەزىندە قولدانىلاتىن تارازىلار, سالماقتىق مولشەرلەۋىشتەرى جانە قوندىرعىلارى ولشەم بiرلiگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا سايكەس ۇلگiسiن بەكiتۋ نەمەسە مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ تۋرالى جانە ولشەم قۇرالدارىن تەكسەرۋ تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكاتى بار. مكوج قۇرامىنا كiرەتiن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ قاتەلىكتەرى, قر «مكوج. جالپى تالاپتار» 2.62-2003 ست-نا سايكەس ادىستەردى ولشەۋ جۇزەگە اسىراتىن قۇجاتتاردا رەگلامەنتتەيدى. 4. مۇناي ماسساسىن تىكەلەي ادىستەرمەن ولشەۋ جانە تارازىلاۋ ءتارتىبى 24. كەمىندە سانى 3000 تەكسەرىپ ءبولۋ سانىمەن ورتاشا سىنىپتى دالدىك ستاتيكالىق ولشەۋ ءۇشىن تىكەلەي ستاتيكالىق ادىسپەن ىدىستاعى جانە كولىك قۇرالدارىنداعى (تەمىر جول جانە اۆتوموبيل تسيستەرنالارى) مۇناي ماسساسىن تارازىلاۋ ارقىلى ولشەيدى. 25. مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى تارازىمەن ولشەۋ دياپازونى شەگىندە ولشەنەدى. تارازىنى پايدالانۋ جاعدايلارى تارازىنىڭ ناقتى تۇرىنە ارنالعان پايدالانۋ قۇجاتتارىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس. 26. تەمىر جول تسيستەرنالارىنداعى مۇناي ماسساسى ولاردى ولشەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ايقىندالعان تيەلگەن تسيس­تەرنالاردىڭ ولشەنگەن ماسساسى مەن بوس تسيستەرنالاردىڭ ماسساسى اراسىنداعى ايىرماشىلىق رەتىندە ايقىندالادى. 27. ءجۇرىپ كەلە جاتقان تسيستەرنالارداعى مۇناي ماسساسىن تارازىنى پايدالانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءجۇرۋ كەزىندە ولشەۋگە ارنالعان ۆاگوندىق تارازىدا ايقىندالادى. 28. قۇبىرمەن تاسىمالداناتىن مۇناي ماسساسى تiكەلەي مۇناي قۇبىرى اعىنىندا تىكە سەرپىندى ادىسپەن انىقتالادى. ولشەۋ ناتيجەسiنە مۇنايدىڭ تۇتقىرلىعى مەن تىعىزدىعىنىڭ وزگەرۋi اسەر ەتپەيدi. 29. ۇسىنىلاتىن مكوج قۇرامى جانە دالسiزدiگiنiڭ جول بەرiلەتiن شەكتەرi تىكەلەي سەرپىندى ءادىستى قولدانۋمەن وسى قاعيداعا 2-قوسىمشادا كەلتىرىلگەن. 30. ماسسا ولشەۋiشتەردi پايدالانۋ ۇدەرىسiندە ماسسا ولشەۋiش ءنولiنىڭ ماسسا ولشەۋiشتىڭ وسى تۇرىنە تەحنيكالىق سيپاتتاماعا سايكەس ىعىستىرىلۋى باقىلانادى. 31. ماسسا ولشەۋiشتەردi دالدەۋ مەن باقىلاۋ پايدالانۋ ورنىندا, سونىمەن قاتار تەكسەرۋ ستەندiندە دە جۇرگiزiلەدi. ماسسا ولشەۋiشتەردiڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ بىلايشا جۇرگiزiلەدi: 1) ماسسا ولشەۋiشتiڭ جۇمىس اۋقىمىنان كەز كەلگەن شىعىن ءمانi كەزiندە بiر ۋاقىتتا مۇناي ماسساسىن سالماق ولشەۋiشپەن جانە قۇبىر-پورشەندiك تەكسەرۋ قوندىرعىلارى (بۇدان ءارi – قتق) جيناعىمەن جانە تت نەمەسە باقىلاۋشى ماسسا ولشەۋiشپەن ولشەۋ جۇرگiزiلەدi; 2) باقىلاۋ ناتيجەلەرi بويىنشا ماسسا ولشەۋiش كورسەتكiشتەرiنiڭ اۋىتقۋى تومەندەگi فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدi: (1) مۇنداعى م – ماسسا ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇنايدىڭ جالپى ماسساسى, ت; مب – باسقا اسپاپتارمەن – قتق جيناعىمەن جانە تت نەمەسە باقىلاۋ سالماق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇنايدىڭ جالپى ماسساسى, ت. باقىلاۋ ناتيجەلەرi بويىنشا ماسسا ولشەۋiش كورسەتكiشتەرiنiڭ اۋىتقۋى ± 0,25 %-دان اسپايدى. 5. مۇناي ماسساسىن جاناما ادىستەرمەن ولشەۋ جانە سالماقتاۋ ءتارتىبى 32. قابىلداۋ-تاپسىرۋ وپەراتسيالارى كەزىندە مۇنايدىڭ ماسساسى شت مەن تت-ءتىڭ كومەگىمەن كولەمدىك-ماسسالىق سەرپiندi ادiسپەن انىقتالادى. 33. بۇل رەتتە ماسسا كولەمنiڭ تيiستi ماندەرiنiڭ جانە ولشەۋ (تەمپەراتۋرا, قىسىم) شارتتارىنا كەلتiرiلگەن تىعىزدىق كولەمiنiڭ نەمەسە بiر قالىپتى جاعدايعا كەلتiرiلگەن كولەمنiڭ نەمەسە تىعىزدىقتىڭ كوبەيتiندiسi رەتiندە اقپاراتتى وڭدەۋ قۇرىلعىسىمەن ەسەپتەلەدi. جۇمىس iستەپ تۇرعان تت اجىراتىلعان جانە رەزەرۆتەگiسi بولماعان كەزدە, مۇناي تىعىزدىعى ارەومەترمەن نەمەسە رۇقسات ەتiلەتiن شەكتi دالسiزدiگi ± 0,5 كگ/م3 زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ايقىندالادى. شت نەمەسە مۇناي ەسەپتەۋiشiندە مۇناي قىسىمى مەن تەمپەراتۋراسى كەزiندە الىنعان مۇناي كولەمiن ولشەۋ ناتيجەسi قالىپتى جاعدايعا كەلتiرiلەدi. مۇناي ساپاسىنىڭ پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىنداعى تەمپەراتۋرا مەن قىسىم كەزiندە اعىندى تت-مەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi مۇناي كولەمiن ولشەۋ شارتتارىنا جانە قالىپتى جاعدايعا (تەمپەراتۋرا, 20 °س-قا تەڭ, ارتىق قىسىم, 0-گە تەڭ) كەلتiرiلەدi. 34. اقپاراتتى وڭدەۋ قۇرىلعىسىمەن (بۇدان ءارى – اوق) نەمەسە وپەراتوردىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇمىس ورنىندا مۇناي ەسەبiنiڭ بارلىق ۇدەرىستەرىن باسقارۋ جۇزەگە اسىرىلادى. 35. مكوج-دى پايدالانۋعا قويىلاتىن نەگiزگi تالاپتار: 1) مكوج-دى پايدالانۋ ۇدەرىسىندە مىناداي پارامەترلەر باقىلانۋى تيiس: ولشەۋ سىزىقتارى ارقىلى مۇناي شىعىسى. مكوج كونسترۋكتسياسى ماسسانى ولشەۋ كەزiندە ولشەۋ سىزىقتارى ارقىلى جۇيەنi مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ تۋرالى سەرتيفيكاتتا كورسەتiلگەن جۇمىس دياپازونىنىڭ 2,5 %-نان اسپايتىن اۋىتقۋمەن مۇناي شىعىسىن قامتاماسىز ەتەدى; شىعۋ كوللەكتورىنداعى مۇناي قىسىمى. مكوج شىعۋىنداعى مۇناي قىسىمى كولەمدiك شت-نىڭ كاۆيتاتسياسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى جانە مىناداي فورمۋلا بويىنشا بەلگiلەنگەن ماننەن كەم بولمايدى: ر = 2,06 × رق + 2Δر, (2) مۇنداعى ر – مكوج شىعۋىنداعى ەڭ از ارتىق قىسىم, مپا; رق – قانىققان بۋ قىسىمى, مپا; Δر – شت-داعى نەمەسە تەحنيكالىق پاسپورتتا كورسەتiلگەن ماسسا ولشەۋiشتەگi قىسىم ايىرىمى, مپا; سۇزگiلەردەگi قىسىم ايىرىمى سۇزگiنiڭ وسى ءتۇرiنiڭ پاسپورتىندا كورسەتiلگەن ماندەردەن ارتىق بولمايدى نەمەسە 2Δرف اسپاۋى تيiس, مۇنداعى 2Δرف – سۇزگiنi تازارتقاننان كەيiن پايدالانۋ ورنىندا بەلگiلەنگەن ەڭ كوپ شىعىس كەزiندەگi سۇزگiدەگi قىسىم ايىرىمى. سۇزگiلەردi تازارتۋ كەم دەگەندە ءۇش ايدا بiر رەت اكتi رەسiمدەي وتىرىپ جۇرگiزiلەدى. تۇتقىرلىق بويىنشا كولەمدi شت-نىڭ تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiن تۇزەتۋ جونiندەگi قۇرىلعى بولماعان كەزدە, مۇناي تۇتقىرلىعى كولەمدi شت-نى تەكسەرۋ جۇرگiزiلگەن كەزدەگi ۇلگiنi بەكiتۋ نەمەسە شت-نىڭ باسقا تۇرلەرiن پايدالانۋ جاعدايلارىندا مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ ءۇشiن سىناق جۇرگiزۋ كەزiندەگi بەلگiلەنگەن شەكتەردەن اسپايتىن تۇتقىرلىق ماندەرiنەن ايرىقشالانبايدى; 2) پايدالانۋدىڭ نەگiزگi تالاپتارى بۇزىلعان جانە ولشەۋ قۇرالدارى جۇمىس iستەمەگەن كەزدە مۇنايدىڭ ەسەبi وسى قاعيداعا 3-قوسىمشاعا سايكەس جۇرگىزىلەدى. 3) مكوج قر «مكوج. جالپى تالاپتار» 2.62-2003 ست-عا سايكەس تەكسەرىلەدى. 36. شت-نى پايدالانۋعا قويىلاتىن نەگiزگi تالاپتار: 1) شت-نى پايدالانۋ كەزiندە تەكسەرۋ جانە مەترولوگيالىق سيپاتتامالاردى باقىلاۋ جۇرگiزiلەدi; 2) جۇمىس شت-نى تەكسەرۋ نەمەسە مەترولوگيالىق سيپاتتامالاردى باقىلاۋ ۋاقىتىندا مۇنايدىڭ ەسەبiن باقىلاۋ ولشەۋ سىزىعى بويىنشا جۇرگiزۋگە بولادى; 3) شت-نى تەكسەرۋ پايدالانۋ ورنىندا ولشەۋ سىزىقتارى ەلەمەنتتەرiمەن (ەگەر ولار جوبادا كوزدەلسە, اعىس تۇزەتكiشتەرمەن, تiك ۋچاسكەلەرمەن) جيىنتىقتا مكوج پايدالانىلاتىن شىعىستاردىڭ جۇمىس دياپازونىندا جۇرگiزiلەدى; 4) شت-نى تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتi تەكسەرۋدەن كەيiن اوق-قا قولمەن دە, سونىمەن بiرگە اۆتوماتتى تۇردە دە قاجەتتى جاعدايدا ەنگىزىلەدى. اوق-قا گرادۋيرلiك سيپاتتامانى iسكە اسىرۋ تاسiلiنە بايلانىستى شت-نى تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتi مىناداي تۇردە ۇسىنىلادى: 1) شىعىستاردىڭ بارلىق جۇمىس دياپازونىنداعى تۇراقتى ءمان; 2) شىعىستىڭ ءتۇرلi دياپازوندارىندا تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiنiڭ ماندەرi; 3) شىعىستاردىڭ جۇمىس دياپازونى نۇكتەلەرiندە تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiنiڭ ماندەرi; 4) تەكسەرۋارالىق ءوتۋ ينتەرۆالىندا شت-نىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ. شت-نىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ شىعىستاردىڭ جۇمىس دياپازونىنداعى جۇمىس جاعدايلارىندا پايدالانۋ ورنىندا تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiن جانە شت نەمەسە اوق (اوق-تىڭ جادىندا ساقتالاتىن) قايتالاما اسپابىندا بەلگiلەنگەن ماندەردiڭ تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiنەن الىنعان ماننەن اۋىتقۋىن انىقتاۋدان تۇرادى. شت مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ قۇبىر-پورشەندiك دالدەۋ قوندىرعىسى نەمەسە باقىلاۋارالىق ينتەرۆال ارقىلى پايدالانۋ ورنىندا باقىلاۋ شت بويىنشا جۇرگiزiلەدi. شت باقىلاۋارالىق ينتەرۆالىن بەلگiلەۋ مىناداي تارتiپپەن جۇرگiزiلەدi: 1) ءاربiر جاڭادان ەنگiزiلەتiن مكوج ءۇشiن, سونداي-اق شت-نى اۋىستىرۋمەن قايتا قۇرۋدان كەيiن شت-نىڭ باقىلاۋارالىق ينتەرۆالى بەلگiلەنەدi. باقىلاۋارالىق ينتەرۆال سونىمەن بiرگە شت-نى جوندەۋدەن كەيiن دە بەلگiلەنەدi; 2) باقىلاۋارالىق ينتەرۆال شت-نى پايدالانۋدىڭ قارقىندىلىعىنا بايلانىستى نە جۇمىس iستەۋ ساعاتتارىندا نە كدق بويىنشا تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiن باقىلاۋ ناتيجەلەرi بويىنشا كۇنتiزبەلiك ۋاقىتتا (كۇندەرمەن نەمەسە ايلارمەن) بەلگiلەنەدi; 3) شت-نىڭ ۇزدiكسiز جۇمىسى كەزiندە 5 كۇنتiزبەلiك كۇن ارالىق مەرزiممەن 30 كۇنتiزبەلiك كۇن iشiندە تۇرلەندiرۋ كوەففيتسيەنتiنiڭ ءمانiن باقىلاۋ جۇرگiزiلەدi جانە باقىلاۋارالىق ينتەرۆال 5 كۇنتiزبەلiك كۇن بولىپ بەلگiلەنەدi; 4) باقىلاۋارالىق ينتەرۆالدى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردiڭ ناتيجەلەرi بويىنشا ورناتىلادى; 5) رەزەرۆتە تۇرعان جانە ۇزاق ۋاقىت باقىلاۋدان وتپەگەن شت-نى باقىلاۋ ولاردى پايدالانۋعا قوسۋ الدىندا عانا جۇرگiزiلەدi; 6) باقىلاۋارالىق ينتەرۆالدىڭ شاماسى مكوج فورمۋليارىنا ەنگiزiلەدi; 7) باقىلاۋارالىق ينتەرۆالدى بەلگiلەۋدi وتكiزۋشi جانە قابىلداۋشى تاراپتاردىڭ وكiلدەرiمەن كەلiسە وتىرىپ, مكوج قىزمەت كورسەتۋدi جۇرگiزەتiن ۇيىم ورىندايدى. اعىندى تت-نى پايدالانۋعا قويىلاتىن نەگiزگi تالاپتار: 1) اعىندى تت-نى تەكسەرۋ تەگەۋرىندى مەتالل پيكنومەترلەردiڭ ولشەۋ جيناعى بويىنشا نەمەسە ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiش بويىنشا جۇرگiزiلەدi; 2) اعىندى تت-نى تەكسەرۋ زەرتحانادا نەمەسە پايدالانۋ ورنىندا جۇرگiزiلەدi. اعىندى تت-نى تەكسەرۋدi, ەگەر مۇنايدىڭ تىعىزدىعى جىل iشiندە 100 كگ/م3-دەن اسپاسا, پايدالانۋ ورنىندا جۇرگiزىلەدى; 3) تت-نى زەرتحانادا كەزەكتi تەكسەرۋدەن كەيiن ونى پايدالانۋ ورنىنا ورناتار الدىندا اۋا نۇكتەسi بويىنشا مەترولوگيالىق سيپاتتامانى باقىلاۋ ورىندالادى; 4) بۇل ءۇشiن مۇناي ساپاسىنىڭ پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىندا نەمەسە باسقا بەيiمدەلگەن ءۇي-جايدا تت قورەكتەندiرiلەدi, تىعىزدىقتى ولشەۋ سىزىعىنا قوسىلادى (20 + 5) °س تەمپەراتۋرا كەزiندە شىعۋ دابىلىن ەسەپتەۋ جۇرگiزiلەدi; 5) شىعۋ دابىلىنىڭ تەربەلiس كەزەڭi تەكسەرۋ سەرتيفيكاتىندا (اۋامەن تەكسەرۋ) كورسەتiلگەن تەربەلiس كەزەڭiنە ساي كەلەدى. 37. ەگەر تەكسەرۋ نەمەسە باقىلاۋ كەزiندە تت دالسiزدiگi بەلگiلەنگەن شەكتەردەن اساتىن بولسا, كەيiن تەكسەرۋمەن گرادۋيرلەۋگە جاتادى. اعىندى تت-نى گرادۋيرلەۋ پيكنومەترلەردiڭ ولشەۋ جيناعى بويىنشا نەمەسە ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiش بويىنشا زەرتحانادا نەمەسە پايدالانۋ ورنىندا سايكەس جۇرگiزiلەدi. اعىندى تت-نى گرادۋيرلەۋدi, ەگەر مۇنايدىڭ تىعىزدىعى جىل iشiندە 100 كگ/م3-دەن اسپاسا, پايدالانۋ ورنىندا جۇرگiزۋگە رۇقسات ەتiلەدi. 38. اعىندى تت-نى باقىلاۋ 10 كۇنتiزبەلiك كۇندە بiر رەت تت جۇمىس كورسەتكiشتەرiن مۇنايدىڭ تىعىزدىعىن ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiشپەن تىعىزدىقتىڭ جۇمىس ءمانi كەزiندە جۇمىس جاعدايلارىندا ولشەۋ ناتيجەلەرiمەن نەمەسە رەزەرۆتiك تت كورسەتكiشتەرمەن سالىستىرىپ قاراۋ ادiسiمەن جۇرگiزiلەدi. رەزەرۆتiك تت تازا بولىپ قولدانىلادى جانە ودان مۇناي سالىستىرىپ قاراۋ كەزiندە عانا وتەدى. مىناداي شارت ورىندالۋى تيiس: ءىpmm-ءp0ى > Δmm+Δ0, (3) مۇنداعى pmm – جۇمىس تت-مەن ولشەنگەن, مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3; p0 – ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiشپەن نەمەسە رەزەرۆتiك تت-مەن ولشەنگەن, مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3; Δmm – جۇمىس تت-نىڭ رۇقسات ەتiلەتiن ابسوليۋتتiك دالسiزدiگiنiڭ شەگi, كگ/م3; Δ0 – ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiشپەن نەمەسە رەزەرۆتiك تت-نىڭ رۇقسات ەتiلەتiن ابسوليۋتتiك دالسiزدiگiنiڭ شەگi, كگ/م3. ەتالوندىق تىعىزدىقتى ولشەۋiش بولماعان كەزدە نەمەسە رەزەرۆتiك تت-مەن مكوج جاراقتاندىرۋعا دەيiن جۇمىس تت-نى باقىلاۋ تالدامالىق زەرتحانامەن مۇناي تىعىزدىعىن ولشەۋ ناتيجەلەرi بويىنشا جۇرگiزiلەدi. كەم دەگەندە 10 كۇنتiزبەلiك كۇندە بiر رەت تت كورسەتكiشتەرi مۇناي تىعىزدىعىن تىعىزدىق ولشەۋiشپەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەۋ ناتيجەلەرiمەن سالىستىرىلادى جانە تومەندەگi فورمۋلا بويىنشا  كگ/م3 تىعىزدىقتارىنىڭ ايىرماسى ەسەپتەلەدi: Δmا= pmm- pزm, (4) مۇنداعى pزm – مۇناي ساپاسى پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىندا شارتتارعا كەلتiرiلگەن, pmm – ولشەۋ ساتiنە iرiكتەلگەن سىنامادا تىعىزدىق ولشەۋiشپەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3 . مىناداي شارت ورىندالادى: ءىΔmاى < Δmm+Δ, (5) مۇنداعى Δ – تىعىزدىق ولشەۋiشپەن نەمەسە تىعىزدىقتى ولشەۋدi ورىنداۋ ادiستەمەسiن مەترولوگيالىق اتتەستاتتاۋ تۋرالى كۋالiكتەن زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەۋ ءادiسiنiڭ دالسiزدiگi, كگ/م3. ءادiس دالسiزدiگiن باعالاۋدى وتكiزگەنگە دەيىن بىلايشا تت باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى: مىنا فورمۋلا بويىنشا انىقتايدى: (6) (7) مۇنداعى – نورمادان اۋىتقۋشىلىققا تەكسەرiلگەن, تت تەكسەرۋدەن كەيiنگi العاشقى  ارتۇرلiلiگiنiڭ ورتاشا ءمانi, كگ/م3. شۇعىل بايقالاتىن ولشەۋلەر تابىلعان جاعدايدا ولاردى قوسىمشا ولشەمدەر ناتيجەلەرiمەن الماستىرادى. pmm – تەكسەرۋدەن كەيiن العاشقى 30 اۋىسىمدا 1-شi اۋىسىمدى جۇمىس تت ولشەنگەن, مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3; ءpزى – مۇناي ساپاسى پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىندا شارتتارعا كەلتiرiلگەن, ولشەۋ ساتiنە iرiكتەلگەن سىنامادا ارەومەترمەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3. تت جۇمىس كورسەتكiشتەرi 10 كۇنتiزبەلiك كۇندە كەمiندە بiر رەت ارەومەترمەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇنايدىڭ تىعىزدىعىمەن سالىستىرىلادى جانە تومەندەگi فورمۋلا بويىنشا كگ/م3 تىعىزدىقتارىنىڭ ارتۇرلiلiگi ەسەپتەلەدi: Δmا= pmm- pز, (8) مۇنداعى pز – مۇناي ساپاسى پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىندا شارتتارعا كەلتiرiلگەن, pmm ولشەۋ ساتiنە iرiكتەلگەن سىنامادا ارەومەترمەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعىنىڭ ءمانi, كگ/م3. مىناداي شارت ورىندالادى: (9) مۇنداعى Δار – تىعىزدىق ولشەۋiشتiڭ (± 0,5 كگ/م3) نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشتiڭ جول بەرiلەتiن دالسiزدiگiنiڭ شەگi, كگ/م3, (تەكسەرۋ تۋرالى كۋالiكتەن الادى). ەگەر (5) نەمەسە (9) شارتتار ورىندالماسا, اۋىتقۋ سەبەپتەرi انىقتالادى: ولشەۋلەردiڭ قاتەلەرi, باقىلاۋ شارتتارىن ساقتاماۋ, ەسكەرiلمەگەن فاكتورلار. قاتارىنان ءۇش اۋىسىم iشiندە شارتتار ساقتالماعان كەزدە جانە مەترولوگيالىق باس تارتۋ جاعدايىندا تت-ءتى بولشەكتەيدi, جۋادى, مۇناي ساپاسى پارامەترلەرiن ولشەۋ بلوگىنا قايتا ورناتادى جانە وسى ءادiس بويىنشا باقىلايدى. قوسىمشا ەكi اۋىسىم iشiندە تەرىس ناتيجەلەر الىنعان كەزدە تت كەزەكتەن تىس تەكسەرۋگە جاتادى. قابىلداۋشى جانە وتكiزۋشi تاراپتاردىڭ ۋاعدالاستىقتارى بويىنشا باقىلاۋ مەرزiمدiلiگiن وزگەرتۋ جۇرگىزىلەدى. تت-نىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋدى ۇسىنۋدىڭ كورنەكiلiگi ءۇشiن جانە مەترولوگيالىق باس تارتۋلاردىڭ دياگنوستيكاسى مۇمكiندiگiن iسكە اسىرۋ ءۇشiن جوعارىدا كورسەتiلگەن ولشەمدەردi كومپيۋتەرگە ەنگiزۋ جانە ساقتاۋ كەستەلەر تۇرiندە مونيتور ەكرانىندا يندەكساتسيالاۋ ۇسىنىلادى. 39. تت-نى اعىتۋ كەزiندە مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى مۇنايدىڭ بiرiكتiرiلگەن سىناماسى (تاۋلiكتiك نە ءبىر توپتاعى) زەرتحانالىق تالداۋلار بويىنشا مۇناي تىعىزدىعى ەسكەرiلە وتىرىپ انىقتالادى. مەترولوگيالىق باس تارتۋدىڭ نەمەسە تت-نى اعىتۋدىڭ ءدال ءساتiن انىقتاۋ مۇمكiندiگi بولماعان جاعدايدا وسى كەزەڭ ءۇشiن مۇناي تىعىزدىعىن اربيتراجدىق سىناما بويىنشا قابىلداۋ قاجەت. تت-نى اعىتۋ كەزiندە جانە رەزەرۆتiك تت بولماعان كەزدە مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسى (مبر), ت, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدi: مبر = V x pزm x 10-3 , (10) مۇنداعى V – مكوج ارقىلى وتكەن مۇناي كولەمi, م3; pزm – كولەمدi ولشەۋ شارتتارىنا نەمەسە ستاندارتتىق شارتتارعا كەلتiرiلگەن, ارەومەترمەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعى, كگ/م3. ءادiس دالسiزدiگiن باعالاۋدى وتكiزگەنگە دەيiن ولشەۋدi ارەومەترمەن ورىنداۋ ادiستەمەسiنە سايكەس مۇنايدىڭ جالپى ماسساسى مىنا فورمۋلا بويىنشا انىقتالادى: مبر = V x pزm x 10-3 + Δم, (11) مۇنداعى pزm – كولەمدi ولشەۋ شارتتارىنا نەمەسە ءادiستiڭ جۇيەلiك دالسiزدiگiنiڭ ەسەبiنسiز ستاندارتتىق شارتتارعا كەلتiرiلگەن, ارەومەترمەن نەمەسە زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەۋiشپەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعى, كگ/م3; Δم – تومەندەگi فورمۋلا بويىنشا انىقتالعان مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسىنا تۇزەتۋ: مبر = V x pزm ح كm x 10-3, (12) مۇنداعى كm – تۇزەتۋشi كوبەيتكiش. 40. سەرپىندى ولشەۋلەردىڭ جاناما ءادىسى بويىنشا مۇنايدىڭ تىعىزدىعى مەن كولەمى ولشەنەدى جانە بۇل ولشەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن قالىپتى شارتتارعا كەلتىرەدى نەمەسە مۇناي تىعىزدىعىن ولشەۋ ناتيجەلەرى ونىڭ كولەمىن ولشەۋ شارتتارىنا كەلتىرەدى. 41. شت نەمەسە سۇيىقتى ەسەپتەۋىشپەن جۇرگىزىلەتىن مۇناي كولەمىن جانە تت كومەگىمەن ايقىندالاتىن ونىڭ تىعىزدىعىن ولشەۋ كەزىندە جانە كەيىننەن مۇناي تىعىزدىعى مەن كولەمىن ولشەۋ ناتيجەلەرىن شارتتارعا كەلتىرگەن كەزدە مۇنايدىڭ ماسساسىن , كگ, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەيدى: , (13) مۇنداعى  – قالىپتى شارتتارعا كەلتىرىلگەن مۇناي تىعىزدىعى مەن كولەمى. «س» – «سەرپىندى» تەرمينىنە سايكەس كەلەتىن بەلگى. 42. 15 °س تەمپەراتۋرا كەزىندەگى جاعدايعا كەلتىرىلگەن مۇناي تىعىزدىعىن, , كگ/م3, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەيدى: , (14) مۇنداعى  – تت-داعى مۇناي تەمپەراتۋراسى مەن قىسىمىندا ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعى, كگ/م3; CTLسا, – ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ەسەپتەلەتىن, تت-داعى مۇناي تەمپەراتۋراسى ءۇشىن بەلگىلەنگەن مۇناي كولەمىنە تەمپەراتۋرانىڭ اسەرىن ەسكەرەتىن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتى; CPLسا – ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ەسەپتەلەتىن, تت-داعى مۇناي قىسىمى ءۇشىن بەلگىلەنگەن مۇناي كولەمىنە قىسىمنىڭ اسەرىن ەسكەرەتىن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتى. 43. 20 °س تەمپەراتۋرا كەزىندە قالىپتى جاعدايعا كەلتىرىلگەن مۇناي تىعىزدىعى, , كگ/م3, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى: , (15) مۇنداعى  – وسى قاعيداعا 4-قوسىمشاعا سايكەس قولدانىلاتىن, 15 ºس تەمپەراتۋرا كەزىندە مۇنايدىڭ كو­لەمدىك كەڭەيۋ كوەففيتسيەنتى. 44. 15 °س تەمپەراتۋراعا كەلتىرىلگەن مۇناي كولەمى, V, م3, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى: , (16) مۇنداعى – شت-دە نەمەسە سۇيىقتىق ەسەپتەۋىشتە مۇناي تەمپەراتۋراسى جانە قىسىمى كەزىندە ولشەنگەن مۇناي كولەمى, م3; CTLسV – ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ەسەپتەلەتىن, شت-داعى نەمەسە سۇيىقتىق ەسەپتەۋىشتەگى مۇناي تەمپەراتۋراسى ءۇشىن بەلگىلەنگەن مۇناي كولەمىنە تەمپەراتۋرانىڭ اسەرىن ەسكەرەتىن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتى; CPLسV – ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ەسەپتەلەتىن, شت-داعى نەمەسە سۇيىقتىق ەسەپتەۋىشتەگى مۇناي قىسىمى ءۇشىن بەلگىلەنگەن مۇناي كولەمىنە قىسىمنىڭ اسەرىن ەسكەرەتىن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتى. 45. 20 °س تەمپەراتۋراعا كەلتىرىلگەن مۇناي كولەمى Vد20, م3, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى: , (17) 46. شت نەمەسە سۇيىقتىق ەسەپتەۋىش كومەگىمەن جۇرگىزىلگەن مۇناي كولەمىن جانە ارەومەتر نەمەسە زەرتحانادا بىرىكتىرىلگەن سىنامادا زەرتحانالىق تىعىزدىق ولشەگىشپەن انىقتالعان ونىڭ تىعىزدىعىن ولشەۋ جانە ولشەۋ ناتيجەلەرى مەن مۇناي تىعىزدىعىن كەيىننەن قالىپتى جاعدايعا كەلتىرۋ كەزىندەگى مۇناي ماسساسى mس2, كگ, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى: mس2 = Vس0ر30, (18) مۇنداعى Vس0 – قالىپتى جاعدايلارعا كەلتىرىلگەن مۇناي كولەمى, م3; ر30 – قالىپتى تەمپەراتۋراعا كەلتىرىلگەن مۇناي تىعىزدىعى, كگ/م3. Vس0, م3, ءمانى (16) جانە (17) فورمۋلالار ­بويىنشا انىقتالادى. 47. 15 °س تەمپەراتۋراعا كەلتىرىلگەن مۇناي تىعىزدىعى, ر315 , كگ/م3, مىنا فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى: , (19) مۇنداعى رس15 – ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس زەرتحانالىق جاعدايدا ارەومەتر كومەگىمەن ولشەنگەن مۇناي تىعىزدىعى; CTLسا– ستاندارتتاۋ بويىنشا نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ەسەپتەلەتىن, مۇناي كولەمىنە تەمپەراتۋرانىڭ اسەرىن ەسكەرەتىن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتى; 7. ولشەۋ ناتيجەلەرىن رەسىمدەۋ 73. ولشەۋ سىزىعى بويىنشا كولەمدi, مكوج بويىنشا كولەمدi جانە مۇنايدىڭ برۋتتو ماسساسىن ولشەۋ ناتيجەلەرiن, نىسانى وسى قاعيداعا 6-قوسىمشادا كەلتiرiلگەن مكوج ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ كورسەتكiشتەرiن تiركەۋ جۋرنالىنا مۇناي جەتكiزۋ شارتتارىندا بەلگiلەنگەن ۋاقىت ارالىعىندا, سونداي-اق مۇناي ايداۋدىڭ ءاربiر توقتاۋى جانە قايتا جاڭعىرۋى كەزiندە ديسپلەيدەن نەمەسە ەلەكترومەحانيكالىق ەسەپتەۋiشتەردەن وقي وتىرىپ, جازىلادى. 74. تىعىزدىقتى, تەمپەراتۋرانى, سۋدىڭ, حلورلى تۇزداردىڭ, مەحانيكالىق قوسپالاردىڭ قۇرامىن, قانىققان بۋلاردىڭ قىسىمىن, سونداي-اق ولشەۋدىڭ قالىپتى جاعلايلارىنا كەلتىرىلگەن تىعىزدىقتى جانە تاپسىرۋشى مەن قابىلداۋشى تاراپتار اراسىنداعى شارتتىق قاتىناستاردا بەلگiلەنگەن مۇناي ساپاسىنىڭ باسقا دا كورسەتكiشتەرiن ولشەۋ ناتيجەلەرi مۇناي ساپاسىنىڭ پاسپورتىنا ەنگiزىلەدi. مۇناي ساپاسىن اعىندىق تالداۋىشتار قولدانىلعان جاعدايدا ناتيجەلەر تاپسىرۋشى جانە قابىلداۋشى تاراپتار بەلگiلەگەن شىعارىلعاندى بەرۋ ارالىعىمەن باسىپ شىعاراتىن قوندىرعىدا شىعارىلادى. 75. مكوج ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ تۇسىرىلمەيتىن ەسەپتەۋىشتەر كورسەتكiشتەرiن تiركەۋ جۋرنالىنداعى جانە مۇناي ساپاسىنىن پاسپورتىنداعى جازبالار (اوق-تىڭ فيسكالدى ەسەپتەرىندەگى) نەگiزiندە وسى قاعيداعا 7-قوسىمشاعا سايكەس مۇناي قۇبىرىنان مۇنايدى قابىلداۋ-تاپسىرۋ اكتiسi نىسانى بويىنشا رەسiمدەلەدi. مۇناي ساپاسى پاسپورتى, ال مۇناي ساپاسىن اعىندىق تالداۋىشتار قولدانىلعان جاعدايدا – مۇناي ساپاسىن اعىندىق تالداۋىشتارمەن ولشەۋ ناتيجەلەرىنىڭ باسىپ شىعارىلعاندارى مۇناي قۇبىرىنان مۇنايدى قابىلداۋ-تاپسىرۋ اكتiسiنiڭ اجىراماس بولiگi بولىپ تابىلادى. مۇنايدى قابىلداۋ-تاپسىرۋ اكتiلەرi ەكى تاراپ ءۇشىن دە جەتكىلىكتى, بىراق ۇشتەن كەم ەمەس دانادا رەسىمدەلەدى. 76. وسى قاعيدانىڭ 73, 74, 75-تارماقتارىندا اتالعان قۇجاتتار ەلەكتروندى تاسىمالداۋىشتاردا دا جۇرگiزiلۋi مۇمكiن. 77. مۇنايدى قابىلداۋ-تاپسىرۋعا, قابىلداۋ-تاپسىرۋ قۇجاتتارىن جاساۋعا جانە ولارعا قول قويۋعا جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالار تاپسىرۋشى جانە قابىلداۋشى تاراپتار باسشىلارىنىڭ بۇيرىعىمەن تاعايىندالادى. مۇنايدى قابىلداۋ-تاپسىرۋ ءۇشiن جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ قول قويۋ ۇلگiلەرi تاپسىرۋشى جانە قابىلداۋشى تاراپتاردىڭ بۋحگالتەريالارىندا ساقتالادى. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيداسىنا 1-قوسىمشا مكوج ءۇشىن بولۋى مىندەتتى قۇجاتتاردىڭ تىزبەسى 1. مكوج-ءدى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزۋ اكتىسى (اكتىنىڭ كوشىرمەسى). 2. مكوج جوباسىنا ساراپتامالىق قورىتىندىنىڭ كوشىرمەسى. 3. مكوج-گە جانە مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنا فورمۋليارلار. 4. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ حاتتامالارى. 5. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ تۋرالى سەرتيفيكات. 6. مكوج-ءدى تەكسەرۋ (جيىنتىق دالسىزدىگىن انىقتاۋ) حاتتامالارى. 7. مكوج تەكسەرۋ تۋرالى سەرتيفيكات (مكوج جيىنتىق دالسىزدىگىن انىقتاۋ). 8. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ كەستەلەرىنەن ءۇزىندى. 9. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ جۋرنالى (ەلەكترونتىق تۇردە بەرىلۋى مۇمكىن). 10. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن باقىلاۋ كەستەلەرى. 11. تت-1, تت-2, تت-3 جۇرگىزۋ كەستەلەرى. 12. پايدالانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق. 13. تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جۋرنالى. 14. مكوج ولشەۋ قۇرالدارى كورسەتكىشتەرىن تىركەۋ جۋرنالى (ەگەر ولشەۋ قۇرالدارى كورسەتكىشتەرى ترەندىلەرىن ساقتاۋ مۇمكىندىگى بولسا, ونىڭ بولماۋى مۇمكىن). 15. مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارى تەحنولوگيالىق جابدىعىنىڭ توقتاپ قالۋى تۋرالى اكتىلەر (ماعلۇماتتار). 16. مكوج-ءدى اجىراتۋ اكتىلەرى. 17. مكوج-ءدى پايدالانۋ ءۇشىن جاۋاپتى پەرسونالعا ارنالعان لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتار. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كەلىسىمشارتتىق اۋماقتا وندىرگەن مۇنايدىڭ كولەمى مەن سالماعىن ولشەۋ قاعيداسىنا 2-قوسىمشا ۇسىنىلاتىن مكوج قۇرامى جانە تىكەلەي سەرپىندى ءادىستى قولدانۋمەن رۇقسات ەتىلەتىن دالسىزدىك شەكتەرى ر/س № مكوج قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارى مەن جابدىقتاردىڭ اتاۋى دالسىزدىكتىڭ رۇق­سات ەتىلەتىن شەگى ەسكەرتپە 1 2 3 4 1 نەگىزگى ولشەۋ قۇرالدارى جانە جابدىقتار 2 سالماق ولشەۋىش +0,25 % 3 مانومەتر كت.1.0 4 سۇزگى 5 ىسىرمالار 6 سىناما الۋ قۇرىلعىسى 7 اۆتوماتتى سىناما العىش 8 سىنامانى قولمەن الۋعا ارنالعان سىناما العىش شۇمەك 9 سىناما العىشتى باسقارۋ بلوگى 10 قوسىمشا ولشەۋ قۇرالدارى جانە جابدىقتار 11 رەزەرۆتىك سالماق ولشەۋىش + 0,25 % 12 باقىلاۋ سالماق ولشەۋىشى + 0,20 % جوبا بويىنشا بولعان كەزدە 13 ولشەۋ س